به حوزه مأموريت پدرش به قفقاز برده شد و پس از آن‌كه پدرش به وزير مختارى ايران در لندن منصوب شد او نيز به لندن رفت و در مدرسه « وست مينيستر » به تحصيل پرداخت . در هفده سالگى با سمت وابسته سفارت ايران در لندن به استخدام وزارت خارجه ايران درآمد . در مراتب ادارى پيش رفت . مدتى نايب سوم و بعد نايب دوم آن سفارت گرديد و در كنار كارهاى سفارت به تحصيل پرداخت و از دانشكده حقوق دانشگاه لندن درجه ليسانس گرفت . در 1324 ق در اولين كابينه مشروطه ، پدرش به وزارت امور خارجه گمارده شد و در پى آن حسين خان نيز به تهران آمد و برخى از امور مربوط به وزارت خارجه را بر عهده گرفت و سالها در مقام رئيس كابينه وزارت امور خارجه ( مدير كل حوزهء وزارتى ) به فعاليت پرداخت و از نفوذ بسيارى برخوردار گرديد . وى در 1296 ش در كابينه مستوفى الممالك به وزارت فوائد عامه منصوب و در اولين اقدام خود نام اين وزارت را به وزارت فلاحت و تجارت تغيير داد . حسين خان معين الوزاره اين وزارت را در كابينه‌هاى بعدى مستوفى الممالك و صمصام السلطنه بختيارى نيز بر عهده داشت . در آذر 1297 او در هيأتى مركب از مشاور الممالك انصارى و محمد على فروغى براى شركت در كنفرانس صلح ورساى راهى پاريس شد كه البته با علنى شدن قرارداد 1919 م بىنتيجه به ايران بازگشتند . پس از آن حسين علاء از مهر 1298 تا فروردين 1300 به عنوان وزير مختار راهى اسپانيا شد و سپس تا بهمن 1302 وزير مختار ايران در امريكا بود . وى در انتخابات دوره پنجم مجلس شوراى ملى به نمايندگى تهران رسيد و هنگام خلع سلسله قاجار جزء اقليت مجلس و از مخالفان طرح تغيير سلطنت بود . پس از اتمام دوره مجلس به سفارت ايران در پاريس منصوب شد و تا 1311 ش در فرانسه ماند . پس از مراجعتش به تهران به علت سوءاستفاده‌هاى رئيس آلمانى بانك ملى به رياست هيأت مديره بانك ملى ايران منصوب شد تا اينكه در شهريور 1313 به وزيرمختارى ايران در لندن منصوب و سه سال در اين منصب به فعاليت پرداخت . تا فروردين 1317 كه از وزارت تجارت و فلاحت استعفا داد ، مدتى رياست هيأت ناظر بر شركتها را بر عهده داشت و پنج ماه نيز رئيس اداره كل محاسبات بود . [ تصوير ] حسين علاء علاء در مهر 1320 از طرف محمد رضا پهلوى به رياست بانك ملى ايران برگزيده شد و پس از آن در دى 1321 به وزارت دربار منصوب شد تا اينكه در 1324 به عنوان سفير كبير ايران به واشنگتن رفت . از مهم‌ترين اقدامات علاء در امريكا ، قرائت و پىگيرى يادداشت اعتراض‌آميز عليه شورويها در شوراى امنيت بود ، چرا كه شورويها در حمايت از حكومت خودمختار آذربايجان به تحركات نظامى پرداخته ، نيروهاى بسيارى را در اين راستا وارد خاك ايران كرده بودند . علاء تا اسفند 1328 كه در كابينه ساعد مراغه‌اى به وزارت امور خارجه منصوب شد ، در امريكا به سر برد و پس از آن اين وزارت را در كابينه رجبعلى منصور حفظ كرد . پس از كشته شدن رزم‌آرا توسط فداييان اسلام در اسفند 1329 ، حسين علاء مأمور تشكيل كابينه شد اما كابينه او تا 6 ارديبهشت 1330 بيشتر روى كار نماند و پس از آن او به وزارت دربار منصوب شد . در فروردين 1334 دوباره علاء به نخست‌وزيرى رسيد . در آبان همين سال كه عازم شركت در كنفرانس پيمان سنتو در بغداد بود توسط جمعيت فدائيان اسلام مورد سوءقصد واقع شد اما جان سالم بدر برد . حسين علاء در نيمه فروردين 1336 جاى خود را به منوچهر اقبال داد و بار ديگر به وزارت دربار منصوب شد و تا آبان 1342 كه حسين قدس نخعى جانشين وى گشت عهده‌دار وزارت دربار بود . او در چهارمين دوره مجلس سنا ، سناتور انتصابى بود اما يك سال بيشتر اين سمت را بر عهده نداشت . حسين علاء از چهره‌هاى بانفوذ و مؤثر در تشكيلات فراماسونرى بود و در انحلال لژ همايون و تأسيس لژ مهر وابسته به اتحاديه لژهاى آلمانى نقش اساسى و مهم داشت . حسين علاء در تير 1343 در تهران درگذشت . ( آريابخشايش ، « حسين علاء » ، صص 61 - 9 ؛ عاقلى ، شرح حال رجال سياسى و . . . ، ج 2 ، صص 1015 - 1011 ) .

--> ( 2 ) . ميرزا حسن خان ، ملقب به مشير الملك ، مشير الدوله و بعدها با نام حسن پيرنيا در 1291 ق به دنيا آمد . براى تحصيلات عالى به مسكو رفت و در مدرسه نظامى كادكسى كرپوس درس خواند . سپس در دانشكده حقوق مسكو تحصيلات خود را ادامه داد و همان زمان وابسته سفارت ايران در سن پترزبورگ شد و تا 1317 در آنجا ماند . وقتى به ايران بازگشت منشىگرى وزارت خارجه را به دو سپردند و چندى بعد رياست كابينه وزارت امور خارجه را به عهده گرفت . [ تصوير ] مشير الدوله او مؤسس و رئيس مدرسه سياسى يا مدرسه علوم سياسى تهران بود . اين مدرسه در جذب بسيارى از اعضاى صاحب نام لژ بيدارى ايران مؤثر بود . ميرزا حسن خان نيز از اعضاى برجسته اين لژ بود . مشير الدوله در سفرهاى اول و دوم مظفر الدين شاه به فرنگ مترجم او بود . او بعد از بازگشت به ايران وزير مختار ايران در سن‌پترزبورگ شد . در سومين سفر شاه به فرنگ بار ديگر او را همراهى كرد . او به تأسى از انقلاب 1905 م روسيه بناى اصلاح‌طلبى را گذارد . با روى كار آمدن محمد على شاه از طرف او همراه هيأتى عازم اروپا شد